Değerli okurlar
Bitlis’in en eski yapılarından biri olan Kızılmescit Camii, halk arasında “tartışmasız” tarihi değeriyle bilinir. Rivayetlere göre İslamiyet’in Bitlis’e geldiği ilk dönemlerde bir kiliseden camiye dönüştürüldüğü söylenir. Kimileri bu bilginin doğru olmadığını ifade etse de bir gerçek var ki: Kızılmescit, asırlara meydan okuyan yapısıyla kentin en kıymetli kültürel miraslarından biridir. Minareye sahip olmayan nadir camilerden olması da ayrıca dikkat çekicidir.
Ancak ne yazık ki bu tarihî eser, tarih bilincinden yoksun uygulamaların kurbanı olmuş durumda. Yıllar önce çarşıya bakan ön kısmına dikilen ceviz ağaçlarının büyümesiyle birlikte caminin ihtişamlı görüntüsü tamamen kapanmış durumda. O günlerde bu durumun ileride yaratacağı sorunlar dile getirilmiş, haber yapılmıştı. Ama yetkililer kulaklarını tıkadı. Bugün ise Bitlis çarşısından bakıldığında, şehrin tarihini simgeleyen o görkemli yapı, ağaçların gölgesinde kaybolup gitmiş durumda. Tarihi bir miras, resmen gizlenmiş halde.
Bununla da bitmiyor. Bir diğer mesele de caminin arka kısmında yapılan taziye evi. Elbette hayır için yapılan taziye evlerine kimsenin sözü yok. Ancak bu tür projeler planlanırken, şehrin kültürel dokusuna ve tarihî miraslarına zarar verilmemesi gerektiği unutulmamalıydı. Ne yazık ki uyarılar yapılmadı, dikkate alınmadı. Sonuç ortada: Kızılmescit artık hem önünden hem arkasından beton ve ağaçların gölgesine hapsedilmiş bir durumda.
Oysa bu cami sadece bir ibadethane değil, aynı zamanda Bitlis’in hafızasıdır. 1507’de ve 1863’te onarılan bu kadim yapı, nice yüzyılı atlatmış, nice olaya tanıklık etmiş. Fakat görünen o ki, en büyük zararı düşmanlardan değil, ilgisizlikten ve plansızlıktan görüyor.
Bugün Bitlis’in çarşısında yürüyen bir vatandaş, şehrin kalbinde yükselen bu tarihî eseri göremiyorsa, burada ciddi bir sorun vardır. Tarihi eserin korunması sadece taşlarını onarmakla değil, görünürlüğünü ve kimliğini korumakla da mümkündür.
Buradan yetkililere açık bir çağrı yapıyorum:
Kızılmescit’i gölgede bırakan bu hatalardan bir an önce dönülmeli. Camiye bakan ceviz ağaçları uygun bir şekilde taşınmalı ya da budanmalı. Taziye evleri yapılırken gösterilmeyen hassasiyet, en azından bundan sonra yapılacak düzenlemelerde gösterilmeli.
Aksi halde, tarih kokan Kızılmescit’i görmek için artık sadece kitaplara ve eski fotoğraflara bakmak zorunda kalacağız.