Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Uğur Coşkun, çocukluk döneminde gereksiz radyolojik görüntüleme işlemlerinin beyin tümörü riskini artırabileceği konusunda uyarıda bulundu. Geniş kapsamlı bir araştırmaya dikkat çeken Coşkun, özellikle bilgisayarlı tomografi (BT) incelemelerinde gereksiz radyasyon maruziyetinin önlenmesi gerektiğini vurguladı.
Beyin tümörleri, çocukluk çağında en sık görülen ikinci kanser grubu olarak öne çıkarken kansere bağlı çocuk ve ergen ölümlerinin de önemli nedenleri arasında bulunuyor. Kaliforniya Üniversitesi Davis ve San Francisco (UCSF) araştırmacıları tarafından yürütülen ve JAMA dergisinde yayımlanan araştırmada, çocukluk dönemindeki tıbbi görüntüleme işlemlerinden alınan iyonlaştırıcı radyasyon ile ilerleyen yıllarda beyin tümörü gelişme riski arasındaki ilişki incelendi.
Araştırmanın ilk yazarı Prof. Dr. Diana Miglioretti ve ekibi, ABD ile Kanada'nın Ontario eyaletinde doğumdan itibaren ortalama 12,3 yıl takip edilen 3,7 milyondan fazla çocuğun sağlık kayıtlarını değerlendirdi. Araştırma süresince bin 536 beyin tümörü vakası tespit edilirken, bunların yüzde 82,5'inin agresif özellik gösterdiği belirlendi.
Çalışmada, tek bir baş-boyun bilgisayarlı tomografi incelemesine eşdeğer radyasyon dozunun beyin tümörü riskinde yaklaşık 1,8 kat artışla ilişkili olduğu ortaya konuldu. Bu artışın, 21 yaşına kadar her 10 bin çocukta yaklaşık 8 ek beyin tümörü vakasına karşılık gelebileceği hesaplandı. Ayrıca radyasyon dozu yükseldikçe riskin de arttığı ve ilişkinin özellikle agresif tümörlerde daha belirgin olduğu bildirildi.
Araştırmacılar, çocuk ve ergenlerde görülen beyin tümörlerinin yaklaşık yüzde 10'unun tıbbi görüntülemelerden kaynaklanan radyasyonla ilişkili olabileceğini tahmin etti. Ancak araştırmanın gözlemsel nitelikte olması nedeniyle sonuçların doğrudan neden-sonuç ilişkisini kanıtlamadığına dikkat çekildi.
Prof. Dr. Uğur Coşkun, araştırmada göreceli risk artışı görülmesine rağmen bireysel düzeyde mutlak riskin düşük olduğunu belirtti. Uzmanlar, bu sonuçların çocuklara tıbben gerekli görüntüleme işlemlerinin yaptırılmaması gerektiği şeklinde yorumlanmaması gerektiğini vurguladı. Özellikle kafa travması ve beyin kanaması şüphesi gibi acil durumlarda bilgisayarlı tomografinin hayat kurtarıcı olabileceği ifade edildi.
Coşkun, çocukların iyonlaştırıcı radyasyonun uzun vadeli etkilerine karşı daha hassas olabileceğini belirterek, radyolojik görüntüleme kararlarının tıbbi gereklilik doğrultusunda verilmesi gerektiğini söyledi. Gereksiz tetkiklerin ve tekrarlanan görüntüleme işlemlerinin önlenmesinin önemine işaret eden Coşkun, manyetik rezonans (MR) ve ultrasonografinin iyonlaştırıcı radyasyon içermediğini, uygun klinik durumlarda alternatif olarak değerlendirilebileceğini kaydetti.
Araştırmanın temel amacının ailelerde endişe oluşturmak değil, çocukların gereksiz radyasyona maruz kalmasını önlemek olduğunu belirten Coşkun, gerekli BT incelemelerinden kaçınılmaması gerektiğini ifade etti. Görüntüleme yapılması gereken durumlarda tanı kalitesinden ödün verilmeden mümkün olan en düşük uygun radyasyon dozunun kullanılmasının önemini vurguladı.
Coşkun ayrıca ailelere, çocuklarına önerilen radyolojik tetkiklerin hangi nedenle gerekli olduğu konusunda hekimlerinden bilgi almalarını tavsiye etti. Uzmanların ortak mesajı ise erken ve doğru tanıdan vazgeçmeden gereksiz radyasyon maruziyetinin en aza indirilmesi oldu.




