Vahit Olcay'ın Kaleminden; Bitlis’in Nesi Eksik?

Bitlis’ten Van'a Gideceklere Önemli Uyarı!

İçeriği Görüntüle

Tarihiyle, doğasıyla ve kültürel mirasıyla büyük bir potansiyele sahip olan Bitlis, sahip olduğu değerleri turizme kazandırma konusunda önemli sınavlarla karşı karşıya.
Tarihi yapıları gün yüzüne çıkarırken bu mirası korumak, ziyaretçilere şehri tanıtmak ve ulaşım sorunlarına çözüm bulmak gerekiyor.
Bir şehir düşünün… Tarihiyle yüzyıllara meydan okuyan, doğasıyla görenleri kendine hayran bırakan, kültürüyle Anadolu’nun en köklü şehirlerinden biri olan Bitlis. Nemrut Kalderası var, Van Gölü var, tarihi yapılar var, çalışkan insanları var. Peki, bütün bu zenginliklere rağmen Bitlis neden hak ettiği noktada değil?
Belki de artık aynı soruyu tekrar tekrar sormanın değil, bu soruya birlikte cevap bulmanın zamanı gelmiştir. Çünkü bir şehrin geleceği yalnızca sahip olduğu güzelliklerle değil, o güzellikleri nasıl değerlendirdiğiyle belirlenir.
Tarihi Gün Yüzüne Çıkarırken Geleceği Nasıl Planlıyoruz?
Bitlis çarşı merkezinden geçen derenin üzerinin açılması ve çevresindeki tarihi yapıların gün yüzüne çıkarılmasına yönelik çalışmalar, kentin tarihi kimliğinin yeniden ortaya çıkarılması açısından önemli bir fırsat sunuyor. Yıllardır yeterince fark edilmeyen tarihi dokunun görünür hâle gelmesi, Bitlis'in turizm potansiyeline katkı sağlayabilir.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir konu var: Bir yandan tarihi değerleri ortaya çıkarmaya çalışırken diğer yandan bu yapıların önünü kapatabilecek yapılaşmalara nasıl izin verebiliyoruz?
Tarihi eserleri korumak, yalnızca onları restore etmekten ibaret değildir. Bu eserlerin çevresini, silüetini ve tarihi dokusunu da korumak gerekir. Tarihi yapıların önüne yapılacak yeni binalar, yanlış planlama ve kontrolsüz yapılaşma, yıllar boyunca korunmaya çalışılan kültürel mirasa zarar verebilir.
Elbette şehirler gelişecek, yeni yapılar inşa edilecek. Ancak gelişim ile tarihi mirasın korunması arasında doğru bir denge kurulmalıdır. Bitlis'in tarihi dokusunu ortaya çıkaran çalışmaların kalıcı başarıya ulaşması için şehir planlamasının da aynı hassasiyetle yürütülmesi gerekiyor.
Tarihi Hanlarımız Var, Peki Turistlere Tanıtabiliyor muyuz?
Bitlis'in merkezinde tarihi hanlar, hamamlar, köprüler ve geçmişin izlerini taşıyan pek çok yapı bulunuyor. Bunlar yalnızca taş ve harçtan oluşan binalar değil; şehrin hafızasını, kültürünü ve geçmişten bugüne uzanan hikâyesini temsil ediyor.
Peki, bu değerleri şehrimize gelen yerli ve yabancı turistlere ne kadar tanıtabiliyoruz?
Bir turist Bitlis'e geldiğinde tarihi çarşıyı gezmek, hanları görmek, köprülerin hikâyesini öğrenmek ve şehrin kültürel atmosferini yaşamak ister. Ancak bunun için yalnızca tarihi yapıların var olması yeterli değildir. Ziyaretçinin o yapılara rahatça ulaşabilmesi, aracını güvenli bir yere park edebilmesi, yürüyerek tarihi alanları gezebilmesi ve ihtiyaç duyduğu bilgilere kolayca ulaşabilmesi gerekir.
Ne yazık ki Bitlis çarşı merkezinde özellikle araç parkı konusunda yaşanan sıkıntılar, bu deneyimi olumsuz etkileyebiliyor.
Turist Geliyor Ama Şehirde Kalabiliyor mu?
Bu soruyu sormak zorundayız.
Çarşı merkezinde park yeri bulamayan, aracını nereye bırakacağını bilemeyen ve tarihi alanlara ulaşmakta güçlük yaşayan ziyaretçiler, şehri rahatça gezmek yerine bir an önce yollarına devam etmeyi tercih edebiliyor.
Bu sorunu birçok kez bizzat gözlemledik. Aynı konuda vatandaşlardan ve ziyaretçilerden şikâyetler de aldık. Dolayısıyla mesele yalnızca araçların park edileceği yerlerin yetersizliği değil; Bitlis'in turizmden elde edebileceği ekonomik ve kültürel kazanımları da doğrudan ilgilendiriyor.
Çünkü şehirde daha uzun süre kalan bir turist; esnaftan alışveriş yapar, restoranları ziyaret eder, konaklama tesislerinden yararlanır ve yerel ekonomiye katkı sunar. Ancak ziyaretçi, daha şehri tanımadan ulaşım ve park sorunlarıyla karşılaşırsa bu fırsatın önemli bir kısmını kaybedebiliriz.
Bitlis'in turizm hedefleri konuşulurken otopark meselesini küçük bir ayrıntı olarak görmek büyük bir yanılgı olur. Ulaşım ve park sorunu, turizm planlamasının temel başlıklarından biri olarak ele alınmalıdır.
Çözüm Mümkün, Yeter ki Ortak Akıl Devreye Girsin
Peki, ne yapılabilir?
Öncelikle tarihi çarşı merkezindeki araç ve yaya trafiği yeniden değerlendirilmelidir. Tarihi alanlara yakın, uygun noktalarda otopark imkânları oluşturulması için alternatifler araştırılmalıdır. Ziyaretçilerin araçlarını belirlenen alanlara bırakarak tarihi çarşıyı yürüyerek gezebileceği güzergâhlar planlanmalıdır.
Tarihi hanların, hamamların ve köprülerin önüne bilgilendirme tabelaları yerleştirilmeli; bu yapıların geçmişi, hikâyesi ve mimari özellikleri ziyaretçilere anlatılmalıdır. Turizm rotaları oluşturulmalı, tarihi alanların tanıtımı güçlendirilmeli ve esnafın da bu sürece katılması sağlanmalıdır.
Bununla birlikte, tarihi yapıların çevresindeki yeni yapılaşmalar konusunda daha hassas davranılmalı; kentin tarihi silüetini koruyacak planlama anlayışı benimsenmelidir.
Bunlar bir günde gerçekleştirilecek işler olmayabilir. Ancak ilgili kurumların, yerel yönetimlerin, turizm temsilcilerinin ve esnafın bir araya gelmesiyle uygulanabilir çözümler üretilebilir.
Bitlis'in Eksiği Güzellik Değil, Planlama
Bitlis'in tarihi var, doğası var, kültürü var. Üstelik bunların her biri, doğru değerlendirildiğinde şehrin geleceğine katkı sunabilecek önemli değerler.
Eksik olan, bu değerleri bir bütün olarak ele alıp ziyaretçilerin rahatça deneyimleyebileceği bir şehir düzenini kurabilmek.
Tarihi eserleri ortaya çıkarırken onları korumak, turistleri şehre davet ederken onların ulaşımını kolaylaştırmak ve turizmi konuşurken yerel esnafın da bu hareketlilikten pay almasını sağlamak zorundayız.
Artık şu soruyu kendimize sormalıyız: Bitlis'e gelen bir turist neden yalnızca birkaç saat geçirmekle yetinsin? Neden burada daha fazla kalmasın, tarihi çarşıda vakit geçirmesin, yerel lezzetlerimizi tatmasın ve bu şehri başkalarına da anlatmasın?
Bitlis'in bunu başarabilecek potansiyeli var. İhtiyacımız olan şey, bu potansiyeli doğru planlama, ortak akıl ve kararlı adımlarla gerçeğe dönüştürmek.
Unutmayalım; tarihi mirasımızı gün yüzüne çıkarmak kadar onu yaşatmak, şehrimize turist getirmek kadar onları burada ağırlamak da önemlidir.
Çünkü Bitlis yalnızca içinden geçilip gidilecek bir şehir değil, keşfedilmesi ve yaşanması gereken bir tarih ve kültür şehridir.