Yaz tatilinin sona ermesiyle birlikte öğrenciler ve veliler yeni eğitim öğretim yılına hazırlanırken, okul öncesi ve ilkokul 1. sınıf öğrencileri için uyum süreci de başladı. Yeni sınıf, öğretmen, arkadaşlar ve değişen günlük düzen bazı çocuklarda kaygıya neden olabilir. Uzmanlar ise ailelerin bu süreçte çocukların kaygısını tamamen ortadan kaldırmaya çalışmak yerine, bu duyguyla baş etmelerine destek olmaları gerektiğini belirtiyor.
Yaşar Üniversitesi Psikoloji Bölüm Başkanı Doç. Dr. Oya Mortan Sevi, okula başlama döneminin çocuklar açısından yalnızca akademik hayatın başlangıcı olmadığını, aynı zamanda yeni sosyal ilişkilerin, beklentilerin ve günlük sorumlulukların da devreye girdiği önemli bir değişim dönemi olduğunu ifade etti.
Anaokulu ve ilkokul döneminin yanı sıra ortaokulun ilk yıllarında da belirli düzeyde kaygı yaşanmasının doğal karşılanabileceğini belirten Sevi, ebeveynlerin öncelikli görevinin çocuklarını hiçbir zaman kaygılanmayacak hale getirmek olmadığını söyledi. Çocukların zorluklarla karşılaştığında bunlarla mücadele edebileceklerine dair güven geliştirmelerinin önemli olduğunu vurgulayan Sevi, ailelerin çocuklarına "Zorlanabilirsin ama bununla baş edebilirsin" mesajını vermesinin dayanıklılık açısından değer taşıdığını belirtti.
Çocuğun yaşadığı güçlükler karşısında bütün sorunları onun yerine çözmek yerine, yanında olarak kendi çözüm yollarını geliştirmesine fırsat verilmesi gerektiğini ifade eden Sevi, çocukların daha önce başardıkları durumları hatırlamalarının ve ihtiyaç duyduklarında yardım isteyebileceklerini bilmelerinin de kaygıyla baş etme becerilerini güçlendirdiğini dile getirdi.
Okul kaygısının yalnızca yaşanan olaylardan değil, çocuğun zihninde oluşturduğu düşüncelerden de kaynaklanabileceğine dikkat çeken Sevi, "Annem beni almaya gelmezse?", "Arkadaş bulamazsam?", "Öğretmen bana kızarsa?" ve "Başaramazsam?" gibi endişelerin çocuklarda kaygıyı artırabileceğini belirtti.
Bu tür düşünceler karşısında ebeveynlerin çocuğu hemen susturmak veya endişesini önemsiz göstermek yerine öncelikle onu anlamaya çalışmasının önemli olduğunu söyleyen Sevi, daha sonra çocuğun olaylara daha gerçekçi bakabilmesine ve alternatif çözümler geliştirebilmesine yardımcı olunabileceğini kaydetti.
Okula ilk kez başlayan çocuklar açısından ebeveynlerin tutumunun da büyük önem taşıdığını belirten Sevi, ailelerin çocukları için güvenli bir ortam ve ilişki oluşturmasının uyum sürecini kolaylaştıracağını ifade etti. Çocuğun ihtiyaç duyduğunda ailesine dönebileceğini bilmesinin yeni ve belirsiz ortamlara daha rahat adım atmasını sağlayabileceğini söyledi.
Vedalaşma sırasında ebeveynlerin kendi kaygılarını çocuklarına yoğun biçimde yansıtmamaları gerektiğini vurgulayan Sevi, vedayı sürekli uzatmanın, tekrar tekrar sınıfa dönmenin veya çocuğun yanında okulun tehlikeli olabileceği izlenimi oluşturacak ifadeler kullanmanın kaygıyı artırabileceğine dikkat çekti. Sakin, kararlı ve güven veren ebeveyn tutumunun çocukların okula uyum sağlamasına katkı sunduğunu belirtti.
Okul döneminde düzenli ve öngörülebilir bir günlük rutin oluşturulmasının da çocukların kendilerini daha güvende hissetmelerine yardımcı olabileceğini aktaran Sevi, ailelerin çocuklarıyla kaliteli zaman geçirmesinin önemine dikkat çekti. Çocuğun hayatının yalnızca ders ve akademik başarı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Sevi, okuldan eve gelen çocuğa ilk olarak ödevlerini sormak yerine nasıl hissettiğiyle ilgilenmenin ve iletişim kurmanın daha sağlıklı olabileceğini ifade etti.
Aile ile okul arasındaki iletişimin de çocukların uyum sürecinde belirleyici olduğunu söyleyen Sevi, öğretmenler ve ebeveynlerin ortak bir yaklaşım benimsemesinin çocuk açısından daha tutarlı ve güvenli bir ortam oluşturacağını belirtti.
Uzmanlara göre okula uyum sürecindeki temel hedef, çocuğun hiçbir zaman kaygı yaşamamasını sağlamak değil. Çocuğun kaygısını fark etmesi, duygusunu ifade edebilmesi, bu süreçte yalnız olmadığını hissetmesi ve karşılaştığı zorluklarla küçük adımlarla başa çıkmayı öğrenmesi önem taşıyor. Ailelerin sakin ve destekleyici yaklaşımı, çocukların yeni eğitim dönemine daha güvenli şekilde adapte olmalarına yardımcı oluyor.
