Bitlis’in Hizan ilçesinde dut yetiştiriciliğinin mevcut durumu ve gelecekteki potansiyelini ortaya koymak amacıyla yürütülen bilimsel araştırma tamamlandı. Çalışmada, ilçede üretimin yüksek verime sahip olmasına rağmen modern tarım tekniklerinin yeterince kullanılmadığı belirlendi.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Adnan Doğan, Tatvan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden Dr. Semih Aykut ile Hizan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden Ziraat Yüksek Mühendisi Orhan Durmaz tarafından yürütülen araştırmada, Hizan’daki dut üretim kültürü detaylı şekilde incelendi.
Araştırma kapsamında Yenikent Mahallesi başta olmak üzere Akdik, Akşar, Gayda ve Süttaşı’nın da aralarında bulunduğu 11 yerleşim yerinde 72 üreticiyle anket gerçekleştirildi. Toplam 58 sorudan oluşan çalışma sonucunda bölgedeki üretim yapısına ilişkin önemli veriler elde edildi.
Araştırmada en dikkat çeken sonuçlardan biri üreticilerin teknik bilgi eksikliği oldu. Ankete katılan üreticilerin tamamının toprak analizi yaptırmadığı ve herhangi bir tarımsal kooperatife üye olmadığı tespit edildi. Üreticilerin büyük bölümünün hastalık ve zararlılarla mücadele etmediği belirlenirken, bölgede en yaygın sorunların külleme hastalığı ve yaprak biti olduğu ifade edildi.
Çalışmada Hizan’da en fazla beyaz dut üretildiği kaydedilirken, budama ve terbiye işlemlerinin geleneksel yöntemlerle yapıldığı vurgulandı. Üretilen dutun yaklaşık yarısının ticari olarak değerlendirilmeyip aile tüketimi için kullanılması ise ekonomik potansiyelin yeterince değerlendirilemediğini ortaya koydu.
Bilim insanları, Hizan’ın iklim ve toprak yapısının dut yetiştiriciliği açısından oldukça elverişli olduğunu belirterek, verimin artırılması için modern üretim tekniklerine geçilmesi gerektiğini ifade etti. Raporda ayrıca genç nüfusun tarımsal üretime yönlendirilmesi, üreticilere budama ve aşılama eğitimleri verilmesi, kooperatifleşmenin yaygınlaştırılması ve paketleme tesisleri kurularak markalaşma çalışmalarının başlatılması önerildi.
Araştırma sonuçlarında, ilçede dut bahçelerinin çoğunlukla küçük ve dağınık yapıda olduğu, bakım işlemlerinin sınırlı kaldığı ve ticari üretimin yeterince gelişmediği belirtildi. Uzmanlar, bilinçli üretim modelleri ve modern bahçe yatırımlarıyla Hizan dutunun bölge ekonomisine önemli katkı sağlayabileceğine dikkat çekti.
