200 Yıllık Yayla Göçü Sürüyor

Ana Su Hattı Patladı! Mahallelerde Kesinti Var

İçeriği Görüntüle

Bitlis’in Güroymak ilçesine bağlı Budaklı (Ağaçur) bölgesinde yer alan Balekiler Yaylası, yüzyıllardır süregelen göç geleneğiyle dikkat çekiyor. Topluluğun önde gelen isimlerinden Ahmet Karabağ’ın aktardığı bilgilere göre, Balekiler (Baleki) topluluğu her yıl baharın gelişiyle birlikte yaylaya çıkarak yaklaşık iki ay boyunca burada yaşamını sürdürüyor.
Kış mevsiminin uzun sürmesi ve karların geç erimesi nedeniyle Yemişveren (Balekan) köyünde mera alanlarının açılması gecikiyor. Bu nedenle topluluk, hayvanlarını otlatmak ve yaz sezonuna hazırlık yapmak amacıyla ilkbaharda yaylaya göç etmek zorunda kalıyor. Yaylada hem taş ve briket yapılardan oluşan kalıcı yapılar hem de çadır yerleşimleri bulunuyor. Bu durum, bölgede göçebe ve yerleşik yaşam kültürünün birlikte sürdüğünü gösteriyor.
Balekiler topluluğu, yaklaşık 50 yıl önce bölgede 1000 dönüme yakın tapulu arazi satın alırken, çevredeki geniş mera alanlarını da aktif olarak kullanmayı sürdürüyor. Hayvancılık faaliyetleri açısından büyük önem taşıyan bu alanlar, topluluğun geçim kaynağını oluşturuyor.
Topluluğun ana yerleşim yeri olan Yemişveren (Balekan) Köyü’nün tarihi ise 1600’lü yıllara kadar uzanıyor. 1928 kayıtlarında “Balekan” adıyla geçen köyün isminin Kürtçe kökenli olduğu ve bir topluluğu ifade ettiği belirtiliyor. Köyde ilk yerleşen Şahsuvar Ailesi başta olmak üzere Mala Hêmzo, Elîyan ve İskendo aileleri tarih boyunca bölgede varlık gösterdi.
Bugün nüfusu 10 binin üzerine ulaşan Balekiler topluluğu; Güroymak, Bulanık ve Tatvan başta olmak üzere Türkiye’nin farklı bölgelerinde yaşamını sürdürüyor. Köyün 2022 yılı itibarıyla nüfusu ise yaklaşık 420 kişi olarak kaydedildi.
Norşin bölgesi genelinde olduğu gibi Balekan Köyü de dini ve ilmi geleneğiyle öne çıkıyor. Bölgede Melle Mêkail, Melle Mehmet, Melle Abdullah ve Seyda Melle Cafer gibi önemli alimler yetişti.
Rakımı 2131 metre olan Balekiler Yaylası, Güroymak ilçe merkezine 28 kilometre, Bitlis il merkezine ise 58 kilometre uzaklıkta bulunuyor.
Yaklaşık 200 yıllık geçmişe sahip yayla göçü, yalnızca bir geçim yöntemi değil, aynı zamanda kültürel bir miras olarak varlığını sürdürüyor. İlkbaharda yaklaşık iki ay kullanılan yayladan, köyde karların erimesi ve meraların açılmasıyla birlikte yeniden Yemişveren Köyü’ne dönüş yapılıyor. Bu döngü, Balekiler topluluğunun geçmiş ile bugün arasında kurduğu güçlü bağı gözler önüne seriyor.